
ISouth African Government Association (SALGA) iyayemukela imiphumela yocwaningomabhuku luka-2022/2023 lukaMunicipal Finance Management Act (MFMA) futhi ihalalisela omasipala abaye baqhubeka nokuzuza imibono yocwaningomabhuku engafanelekile ngaphandle kokutholwa kwezinto ezibonakalayo iminyaka eminingana nalabo abasebenze kanzima. ukuthuthukisa imiphumela yabo yocwaningomabhuku.
Imibiko ejwayelekile ehlanganisiwe ye-MFMA yoMcwaningi Mabhuku Jikelele isekelwe emsebenzini wokucwaningwa kwamabhuku owenziwa komasipala nezinhlangano zabo onyakeni odlule.
I-SALGA ibone ukuthi imiphumela yocwaningomabhuku lwe-MFMA 2022/2023 ikhombisa ukwehla okuphawulekayo kwama-45% enanini lomasipala abanemibono yocwaningomabhuku ephikisiwe. Lokhu kuyancomeka futhi kudinga ukuphindwa ukuze kuthuthukiswe ukuphathwa kwezimali kubo bonke labo masipala abasesendaweni ebomvu. Omasipala abafana noMopani, Madibeng, Kgathelopele, kanye noKhetlengrivier baye bathuthuka futhi baphuma emiphumeleni yocwaningomabhuku ephikisiwe, okokuqala ngqa, ngemva kweminyaka eminingana yemibono yocwaningomabhuku ephikisiwe.
Imiphumela ikhombisa ukuthi komasipala abangama-257, abayi-144, abamele ama-56%, banikeze izitatimende zezimali ezithembekile futhi bathola ukucwaningwa kwamabhuku okuhlanzekile nokungafanelekile onyakeni wezimali we-MFMA 2022/2023. Sekukonke imiphumela yokucwaningwa kwamabhuku ehlanganisiwe, uma iqhathaniswa nowezi-2021/2022, imile njengoba omasipala abane (4) behla besuka kwabangafanelekile ngaphandle kokutholwa kwezinto ezibonakalayo baya kwabangafanelekile ngokutholwa kwezinto ezibonakalayo, okuphathelene. Kufanele kwenziwe imizamo eyengeziwe yokusiza omasipala ekuzuzeni imiphumela yocwaningomabhuku engafanelekile. Ohulumeni kazwelonke nowezifundazwe, ngokusebenzisa izinyathelo zomthetho nezinye, kufanele basekele futhi baqinise amandla omasipala okuphatha izindaba zabo, basebenzise amandla abo, futhi benze imisebenzi yabo.
Ukulethwa kwezidingo, ukusimama kwezimali, kanye nokuhambisana nezinhlaka zomthetho kubalulekile komasipala, njengoba kugqanyiswe ngu-AG. Omasipala kufanele balwele ukuzuza umphumela ohlanzekile wocwaningomabhuku oqhutshwa ubuholi obunekhono (kokubili ezokuphatha nezepolitiki) kanye nokuphatha okuphishekela ukuphathwa kahle kwezimali, okusungula ukuthobelana, ukusebenzisa izilawuli zangaphakathi, ukusungula izinqubo, ukuthobela izinqubo ezijwayelekile zokusebenza, futhi kukhuthaze isiko lokuziphendulela nokusebenza okuphezulu.
Ngaphezu kwalokho, i-SALGA iyawazisa umbiko woMcwaningi Mabhuku Jikelele waseNingizimu Afrika (AGSA) ngokugqamisa izindawo ezidinga ukunakwa okukhethekile, okuhlanganisa ukulahleka kwemali engenayo, izibonelelo ezingasetshenzisiwe, isabelomali esinganele sokulungisa nokunakekela, amandla namakhono anganele, kanye nokwehluleka kokubusa. Ngokuhamba kweminyaka, i-SALGA yenze imizamo yokuqinisekisa ukuthi omasipala bayasizwa ngokunxenxa kanye nokumela ukuze bathole uhlaka olwanele loxhaso. Ukwengeza, i-SALGA igcizelela igunya likahulumeni kazwelonke nowesifundazwe lomthethosisekelo lokweseka ngokwanele omasipala ekubhekaneni nezinselele kanye nokufeza igunya labo
Izinhlelo ze-SALGA’s ezihlanganisa izigwegwe eziningi bezisiza omasipala ngokwakhiwa kwamakhono amakhansela nezikhulu (njengoHlelo Oludidiyelwe Lokungeniswa Kwamakhansela (ICIP), Amakomidi Ezimali Zomphakathi Kamasipala (MPACs), nokuqeqeshwa kokwengamela, ukwenza izikhulu zibe ngochwepheshe emikhakheni ebalulekile, ukulungiswa kwephrojekthi, izindleko ukuqeqeshwa kokuhlinzekwa kwempahla kanye nokuhlelwa kwentela), uhlelo lokusimama kwezimali lusekela omasipala ngosizo lokucwaningwa kwamabhuku ezobuchwepheshe ekulungiseleleni ngaphambi, ngesikhathi nangemuva kokuhlolwa, ukuhlaziya izinkomba ezibalulekile kanye nokunqunywa kwezixazululo ezibalulekile, ukuqoqwa komkhankaso wemali engenayo nakuba i-Asisho! Ake sikusho!, kanye nokusebenzisana noMnyango Wezezimali Kazwelonke ukuze kuqaliswe uhlelo lokukhulula izikweletu).
I-SALGA icela omasipala ukuthi basebenzise izindlela ezingcono kakhulu ezivela kwabasebenza kahle kakhulu abanemiphumela ehlanzekile yocwaningomabhuku, bahlele izilawuli ngokusebenzisa izinto ezintsha zedijithali, kanye nokuphathwa kokusebenza okuqinile futhi baphinde bakwehlisele kuzo zonke izikhulu ezingaphansi kwabaPhathi Abaphezulu. Imikhandlu kanye noMnyango Wezokubusa Ngokubambisana (i-COGTA) ukuze kuqinisekiswe ukusebenza kwezinhlaka zokwengamela kanye nokwakhiwa kwamakhono okuqhubekayo kwamaKhansela phakathi nesikhathi sawo sokubusa.
Imikhakha emithathu kahulumeni kufanele ithuthukise izinhlelo ezifanele inhloso, ixhumanise futhi iqondanise izinhlelo (emazingeni Kazwelonke naweziFundazwe) komasipala ukuze kubhekwane, kuzuzwe intuthuko nomthelela omkhulu, futhi kukhishwe ukuziphendulela kanye nokuphathwa kwemiphumela. Amakhasimende omasipala ayingxenye ye-ecosystem yokuziphendulela, aphinde abizwe ukuthi abambe iqhaza ngokukhokhela izikweletu ezisele, ukunakekela impahla kamasipala, nokubamba iqhaza ngempumelelo ezinqubweni zokubonisana nomthetho ukuze kuthuthukiswe ukusebenza komasipala.
